Antibiotica alleen als het moet. Zo pak je klinische mastitis slim aan!

Iedere melkveehouder krijgt ermee te maken: klinische mastitis. Maar wist je dat je niet elke klinische mastitis automatisch met antibiotica hoeft te behandelen? Door niet-ernstige klinische mastitis selectief te behandelen, draag je bij aan minder antibioticaresistentie, verlaag je de kosten én werk je aan een gezondere veestapel.

In dit artikel lees je wat het is, wat het oplevert en hoe jij er morgen al mee kunt starten.

Wat bedoelen we met ‘selectief behandelen’?

Selectief behandelen betekent dat je niet automatisch antibiotica inzet bij elke klinische mastitis, maar per geval beoordeelt of een behandeling écht nodig is. Alleen koeien met een niet-ernstige (milde of matige) klinische mastitis komen in aanmerking.

Voor we verder gaan, eerst even wat duidelijkheid: wat bedoelen we precies met  klinische mastitis? En hoe maken we het onderscheid tussen een niet-ernstig en ernstig vorm?

1. Klinische mastitis 

Een ontsteking van het uierweefsel met zichtbare symptomen. De melk ziet er abnormaal uit (vlokken, waterig, bloed) en ook het aangetaste kwartier kan afwijkingen vertonen (pijnlijk, gezwollen, rood, warm). Daarenboven kan de koe ook algemene ziektetekens vertonen, van eetlustvermindering en koorts tot shock en soms sterfte. De oorzaak is meestal bacterieel maar kan ook door trauma, schimmels, …

2. Niet-ernstige klinische mastitis 

Bij een niet-ernstige vorm van mastitis zijn er afwijkingen aan de melk of uier, maar de koe heeft geen koorts (≤ 39,5°C) en vertoont geen algemene symptomen. ENKEL deze dieren komen in aanmerking om selectief behandeld te worden.

3. Ernstige klinische mastitis 

Bij een ernstige vorm van mastitis zijn er naast afwijkingen aan de melk of uier, ook altijd algemene symptomen zoals verminderde eetlust, neerliggen en/of koorts (> 39,5°C) aanwezig. Deze dieren hebben onmiddellijk medische verzorg nodig van een dierenarts en komen niet in aanmerking voor selectief behandeling!

Kan elke veehouder selectief behandelen bij klinische mastitis?

Ja, absoluut. Mits een goede begeleiding.

Selectief behandelen is haalbaar op elk melkveebedrijf, groot of klein. Het succes zit in een goede samenwerking met je dierenarts. Die kent jouw koeien, jouw werkwijze én de specifieke omstandigheden op je bedrijf. Samen stel je een praktisch en doeltreffend protocol op dat past bij jouw situatie.

Zo kan je het antibioticagebruik op een veilige en verantwoorde manier verminderen, zonder negatieve impact op de gezondheid van je dieren of de melkproductie.

Wat houdt selectief behandelen in de praktijk in?

Wanneer bij een koe een niet-ernstige klinische mastitis wordt vastgesteld, wordt er onmiddellijk en STERIEL een melkstaal genomen van het aangetaste kwartier. Op dit moment wordt nog GEEN antibioticabehandeling opgestart. Bij voorkeur wordt onmiddellijk gestart met een ondersteunende behandeling, bijvoorbeeld met een niet-steroïdale anti-inflammatoire geneesmiddelen (NSAID) of een natuurlijke ondersteuning  zoals HerbaMas.

Het melkstaal gaat naar het labo voor bacteriologisch onderzoek (sneltest – resultaat na max 24 uur). Enkel wanneer uit het resultaat blijkt dat het kwartier geïnfecteerd is met een Gram-positieve bacterie of wanneer er sprake is van een polybacterieel resultaat, wordt in overleg met de dierenarts beslist om het kwartier met antibiotica te behandelen.

Ongeacht of er al dan niet antibiotica wordt gebruikt, biedt HerbaMas altijd waardevolle ondersteuning voor het herstel van jouw dieren op een natuurlijke, effectieve manier en zonder wachttijd.

Je kan het stappenplan M-Team UGent hier terugvinden.

Waarom is selectief behandelen ook voor jouw bedrijf het overwegen waard?

Selectief behandelen van niet-ernstige klinische mastitis biedt duidelijke voordelen, zowel op het vlak van diergezondheid als bedrijfsrendement. Het antibioticagebruik bij klinische mastitis daalt gemiddeld met bijna 50%, zonder negatieve impact op het genezingsproces. De koeien herstellen even goed, zowel klinisch (de zichtbare symptomen verdwijnen), als bacteriologisch (de ziekteverwekker verdwijnt uit het uier).

Ook het celgetal en de melkproductie blijven stabiel na herstel, wat betekent dat je op dit vlak geen concessies hoeft te doen. Bovendien kan de melk gemiddeld drie dagen sneller terug in de tank, wat zorgt voor minder melkverlies en dus een direct economisch voordeel.

Een bijkomend voordeel is dat je door het analyseren van melkmonsters meer inzicht krijgt in de mastitisverwekkers die op jouw bedrijf circuleren. Die kennis helpt om gerichter te behandelen én preventieve maatregelen beter af te stemmen op jouw situatie.

Kortom: Selectief behandelen is veilig, doordacht én rendabel! Absoluut het overwegen waard voor elk melkveebedrijf.

Referenties

– Handleiding selectief behandelen niet-ernstige klinische mastitis. M-team Ugent

– Creytens et al. (2024) Noodzakelijke stappen naar een daling van het antibioticumgebruik op Vlaamse melkveebedrijven – Deel 2: selectief behandelen van niet-ernstige klinische mastitis

Aanvullende literatuur of wetenschappelijke referenties zijn op aanvraag beschikbaar.

Ontdek het aanbod van Herbavita om klinische mastitis bij koeien selectief te behandelen. Onze ervaren adviseurs komen graag bij je langs voor advies op maat. Klik hier om een vrijblijvend infogesprek aan te vragen. 

Emilie, dierenarts

Regulatory Affairs Officer – Veterinary Surgeon