Immuniteit kan worden onderverdeeld in twee categorieën: actieve en passieve immuniteit.

Actieve immuniteit ontstaat wanneer een dier in contact komt met een pathogeen, zoals een bacterie of een virus, of wanneer het immuunsysteem wordt gestimuleerd door een vaccin. In beide gevallen produceert het dier zelf antistoffen die bescherming bieden tegen toekomstige infecties door hetzelfde pathogeen. Een belangrijk kenmerk van actieve immuniteit is de vorming van geheugencellen, die het immuunsysteem in staat stellen om een ziekteverwekker te “onthouden”. Bij een volgende blootstelling aan hetzelfde pathogeen kan het lichaam hierdoor sneller en effectiever reageren.

Voordelen van actieve immuniteit

• Langdurige bescherming: door de productie van geheugencellen blijft de immuniteit vaak jarenlang actief, soms zelfs levenslang.
• Gerichte reactie: Het immuunsysteem leert specifiek het pathogeen herkennen en kan daarop een precieze en krachtige reactie ontwikkelen.
• Natuurlijk en preventief: Actieve immuniteit kan zowel ontstaan door natuurlijke blootstelling als door vaccinatie. In het geval van vaccinatie wordt het lichaam als het ware voorbereid zonder daadwerkelijk ziek te worden.

Nadelen van actieve immuniteit

• Tijd nodig voor opbouw: Actieve immuniteit vereist tijd voordat het immuunsysteem voldoende antistoffen heeft aangemaakt. Deze periode, die kan variëren van enkele dagen tot weken, laat het dier kwetsbaar voor infecties.
• De productie van antistoffen en de vorming van geheugencellen kosten energie en middelen. Dit kan een extra belasting zijn voor het dier, vooral als het al verzwakt is door ziekte, slechte voeding of stress.
• Geen onmiddellijke oplossing: In situaties waarin snelle bescherming nodig is, zoals bij acute blootstelling aan een ernstige infectie, biedt actieve immuniteit geen onmiddellijke uitkomst.

Passieve immuniteit ontstaat wanneer een dier antistoffen ontvangt van een externe bron, zoals via colostrum (biest) van het moederdier of door de toediening van antistoffen via een injectie (serum). In tegenstelling tot actieve immuniteit wordt het immuunsysteem van het dier in dit proces niet zelf geactiveerd om antistoffen aan te maken. In plaats daarvan ontvangt het kant-en-klare antistoffen die direct bescherming bieden.

Deze vorm van immuniteit is van groot belang, vooral in situaties waar een dier kwetsbaar is voor infecties. Denk bijvoorbeeld aan de eerste levensweken van kalveren, veulens, lammeren en biggen. Tijdens deze periode hebben ze nog geen volledig functionerend eigen immuunsysteem en zijn ze afhankelijk van passieve immuniteit om hen te beschermen tegen ziekteverwekkers.

Ook bij acute blootstelling aan gevaarlijke pathogenen kan passieve immuniteit levensreddend zijn doordat er onmiddellijk bescherming wordt geboden.

Het nadeel van passieve immuniteit is echter dat het slechts tijdelijke bescherming biedt. Aangezien er geen geheugencellen worden gevormd, herkent het immuunsysteem van het dier dezelfde ziekteverwekkers niet bij een volgende blootstelling. Zodra de toegediende antistoffen afgebroken zijn, is het dier opnieuw vatbaar voor infecties. Hierdoor blijft het belangrijk om tijdig indien mogelijk over te schakelen naar het activeren van het eigen immuunsysteem, bijvoorbeeld door vaccinatie.

Ontdek het aanbod van Herbavita om de immuniteit te boosten. Onze ervaren adviseurs komen graag bij je langs voor advies op maat. Klik hier om een vrijblijvend infogesprek aan te vragen. 

Emilie, dierenarts

Regulatory Affairs Officer – Veterinary Surgeon